مقدمه

علیرغم تلاشهای مستمر در ساخت شناورهای ایمن و استفاده از تجهیزات پیشرفته ناوبری و کمک ناوبری، سوانح دریایی همچنان بوقوع پیوسته و منجر به صدمات جانی و خسارات مالی و آلودگی محیط زیست دریایی می گردند. سوانح معمولاً فقط با یک علت ساده اتفاق نمی افتند. بسیاری از سوانح شامل عوامل چندجانبه و به هم پیوسته از قبیل نادیده گرفتن دستورالعمل ها، نقص فنی تجهیزات، خطاها و یا تغییرات پیش بینی نشده می باشند. هر یک از این شرایط میتواند زمینه ساز یک سانحه باشد.به همین دلیل اهمیت بررسی سوانح در صنعت دریایی برای دست اندرکاران این صنعت پوشیده نبوده و بررسی دقیق، موثر و بموقع این سوانح می­تواند به شناخت عوامل و ریشه­ های بروز این سوانح منجر شود. احصاء درس های آموختنی و انجام اقدامات اصلاحی/ پیشگیرانه پس از شناسایی عوامل بروز سانحه، از طریق تدوین و یا بازنگری قوانین و دستورالعمل­ها، منجر به ارتقاء ایمنی و استانداردها در صنعت دریانوردی می­گردد. بر این اساس و در راستای رعایت قوانین و مقررات ملی و بین المللی مرتبط با بررسی سوانح دریایی ( با توجه به اسناد، بخشنامه ها و قطعنامه های سازمان بین المللی دریانوردی(IMO)، بویژه قطعنامه شماره ۲۵۵ نشست ۸۵ کمیته ایمنی دریانوردی مورخ شانزدهم می سال ۲۰۰۸)، سوانح دریایی از طریق تعریف فرآیند مربوطه توسط مرجع دریایی کشور صاحب پرچم، صاحب بندر، ساحلی و یا کشور ذینفع در سوانح دریایی مورد بررسی قرار می گیرند.

 

کمیته بررسی سوانح دریایی

سازمان بنادر و دریانوردی بعنوان مرجع دریایی کشور (متولی بررسی سوانح دریایی) تحت عنوان کشور صاحب پرچم، کشور صاحب بندر، کشور ساحلی و یا کشور ذینفع در سوانح دریایی از طریق کمیته ای که به همین منظور تشکیل گردیده است (کمیته بررسی سوانح دریایی) به بررسی و تحقیق در زمینه سوانح دریایی پرداخته و در صورت وجود کشور دیگر بعنوان کشور صاحب پرچم، کشورصاحب بندر، کشور ساحلی و یا کشور ذینفع، معاونت امور دریایی در سازمان بنادر و دریانوردی، جهت تعامل، هماهنگی، ارتباط  و همچنین انتخاب کشور اصلی و مرجع بررسی کننده سانحه و یا رخداد دریایی تدابیر لازم را اتخاذ می ­نماید.

در این راستا با محوریت کمیته بررسی سوانح دریایی مستقر در سازمان بنادر و دریانوردی (اداره کل امور دریانوردان و سازمان های تخصصی بین المللی)، مراکز  بررسی سوانح دریایی در ادارات کل استانهای ساحلی کشور توسط بازرسان سوانح دریایی خود نسبت به بررسی سوانح دریایی بوقوع پیوسته در حوزه فعالیت خود اقدام و گزارش های مربوطه را به کمیته بررسی سوانح دریایی ارسال می نمایند.

لازم به توضیح است، اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر بعنوان نماینده مرجع دریایی کشور و متولی در امر تحقیق و بررسی سوانح دریایی در این استان، از سال 1385 بررسی سوانح بوقوع پیوسته در آب های استان را آغاز نموده است.

 

دبیرخانه بررسی سوانح دریایی

دبیرخانه کمیته بررسی سوانح دریایی که به نوعی به عنوان هسته مرکزی این کمیته محسوب می شود  متشکل از کارشناسان عرشه، موتور و ساختمان کشتی بوده و مقر آن در سازمان بنادر و دریانوردی (سازمان مرکزی) می باشد. این قسمت در هنگام اطلاع از وقوع سانحه دریایی و دریافت پیام اولیه آن، ابتدا جنبه های مختلف سانحه را مورد ارزیابی قرار داده، سپس نسبت به اعزام بازرسان به محل سانحه اقدام می نماید.

سوانح در دبیرخانه کمیته بررسی سوانح به صورت مجزا مورد بررسی قرارمی گیرد و در صورت عدم تکراری بودن (مشابه بودن) سانحه و وجود دروس های آموختنی جدید، در کمیته بررسی سوانح دریایی مورد بررسی و آنالیز قرار می گیرد و خروجی این کمیته ها در قالب درس های آموختنی و پیشنهادات به مراجع ذیربط و ذینفعان ارسال می گردد.

 

اعضاء کمیته بررسی سوانح دریایی

شامل کارشناسان خبره دریایی، مسئولین و افرادی است که بمنظور تحقیق و بررسی سوانح و رخدادهای دریایی احکام خود را به صورت سالیانه از معاونت دریایی سازمان بنادر و دریانوردی دریافت می کنند.

 

بازرس سوانح دریایی

کارشناسانی هستند که از دانش و تجربه کافی دریایی برخوردار بوده و به پیشنهاد دبیر و حکم معاون امور دریایی سازمان بنادر و دریانوردی منصوب می شوند. 

اهداف

مهم ترین هدف از بررسی سوانح و رخدادهای دریایی ( فارغ از تعیین و شناسایی مقصر یا مقصرین بروز سانحه و همچنین فارغ از معذوریت های اداری و بصورت مستقل از بررسی های جناحی، قضایی، اداری و جرائم مدنی )، صرفا پیشگیری از وقوع سوانح دریایی مشابه در آینده است.

بمنظور دست یافتن به این هدف، بخش بررسی سوانح دریایی اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر اقدامات زیر را دنبال می نماید:

-  شناسایی علل و عوامل بروز سوانح و رخدادهای دریایی.

-  تعیین اقدامات اصلاحی /  پیشگیرانه مربوطه و اعلام موارد به فرآیندهای ناظر مربوطه بمنظور پیشگیری و سوانح و رخدادهای دریایی.

-  انتشار دروس آموختنی ناشی از بررسی های صورت گرفته به کلیه دست اندراکان ذیربط جهت ارتقا استانداردهای ایمنی و حفاظت از محیط زیست دریایی.

وظایف

موارد اشاره شده در زیر در زمره وظایف فرآیند بررسی سوانح دریایی اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر می باشد:

-  بررسی سوانح شناورهای با پرچم ایران در داخل و یا خارج از کشور.

بررسی سوانح بوقوع پیوسته توسط شناورهای با پرچم خارجی در آب های تحت حاکمیت و صلاحیت ایران.

-  بررسی سوانح مربوط به شناورهای با پرچم کشورهای خارجی که حامل خدمه ایرانی باشند.

-  بررسی سوانحی که کشور ایران در آن ذینفع باشد.

الزامات قانونی سازمان بنادر و دریانوردی به بررسی سوانح و رخدادهای دریایی

اهمیت روز افزون بررسی سوانح و رخدادهای دریایی موجب گردید تا سازمان بین­المللی دریانوردی در ۲۷ نوامبر ۱۹۹۷ در مجمع بیستم خود با ادغام کلیه مصوبه­های پیشین در خصوص نحوه بررسی سوانح و رخدادهای دریایی، اقدام به تصویب قطعنامه شماره ۸۴۹  نماید.

در نوامبر ۱۹۹۹ با هدف توسعه یک روش یکسان برای رسیدگی به سوانح دریائی از طریق توجه ویژه به شناسایی عوامل انسانی در بروز این سوانح، در بیست و یکمین مجمع سازمان جهانی دریانوردی تغییرات و اطلاعات تکمیلی به قطعنامه 849، در قالب قطعنامه شماره ۸۸۴  به تصویب رسید.

همچنین در راستای رعایت قوانین بین­المللی مرتبط با بررسی سوانح دریایی، توجه به اسناد، بخشنامه­ها و قطعنامه­های سازمان بین المللی دریانوردی (IMO بویژه قطعنامه شماره ۲۵۵، نشست ۸۵ کمیته ایمنی دریانوردی (مورخ ۱۶ مه سال ۲۰۰۸)، به عنوان چهارچوب اصلی فعالیت ها ضروری می­باشد.

 بر اساس مفاد کنوانسیون­ها و قطعنامه­های زیر و حسب حقوق و تعهدات کشورهای ساحلی و صاحب پرچم، متولی دریائی هر کشور موظف به بررسی سوانح به­وقوع پیوسته برای شناورهای تحت پرچم خود (در آبهای داخلی، ساحلی و بین­المللی) و گزارش به سازمان بین­المللی دریانوردی می باشد. همچنین سوانحی که بررسی آنها موجب تغییر در قوانین و مقررات ملی و یا بین­المللی گردد می­بایست مورد بررسی قرار گیرند:

مقرره بیست و یکم از فصل اول کنوانسیون بین­المللی ایمنی جان انسانها در دریا (SOLAS)

ماده ۲۳ کنوانسیون بین­المللی خط شاهین (LOAD LINE 66)

مواد 8 و 12 از کنوانسیون بین­المللی جلوگیری از آلودگی دریا توسط شناورها (۷۳/۷۸MARPOL)

مواد ۲ و ۹۴ کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره حقوق دریاها (UNCLOS)

 

الزام قانونی سایر اشخاص حقیقی و حقوقی به همکاری در انجام فرآیند بررسی سوانح دریایی

شرکت کشتیرانی، مالک و فرمانده شناور سانحه دیده می بایست حداکثر همکاری را با کارشناسان اعزامی کمیته بررسی سوانح دریایی که توسط اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر معرفی گردیده اند بعمل آورده و تسهیلات لازم جهت انجام وظایف وی را فراهم نمایند.

در صورت عدم همکاری شرکت کشتیرانی، مالکان و فرمانده شناور با کارشناسان و بازرسان معرفی شده، شناور مورد نظر در محدوده بندر توسط قسمت کنترل و بازرسی کشتیها و در دریا بوسیله گشت دریابانی توقیف و رفع توقیف شناور منوط به همکاری در چارچوب دستور العمل اجرایی نحوه بررسی سوانح دریایی خواهد بود.

شرکت کشتیرانی، مالکان و فرمانده شناور با پرچم ایرانی و غیر ایرانی موظف به ارائه مدارک و اسناد معتبر و مورد نیاز کارشناسان بررسی سوانح دریایی می باشند. ارائه اسناد نادرست، فاقد اعتبار و تایید نشده بر کیفیت تحقیق و نتایج حاصل از  بررسی موثر بوده و عواقب ناشی از عدم ارائه اسناد و یا ارائه اسناد و مدارک نادرست متوجه ارائه کننده خواهد بود.

 

افشای اسناد ، سوابق و مدارک مرتبط با سانحه و رخدادهای دریایی

سوابق، اسناد و مدارکی که در روند بررسی سانحه به دست آمده است (مانند اظهارات، ارتباطات، مکالمات، اطلاعات پزشکی و خصوصی افراد) محرمانه تلقی شده و در دسترس عموم و یا افراد غیر مسئول قرار نمی ­­گیرد.

برخی از مدارک  و اسناد مرتبط با بررسی و تحقیق سوانح و رخدادهای دریایی، در صورت لزوم و در موارد ذیل می توانند فاش شده و در دسترس عموم و یا افراد غیر مسئول قرار گیرد:

به افرادی که بمنظور بررسی سانحه بعنوان مشاور استخدام شوند.

عدم افشای اطلاعات بصورت کامل باعث شود تا تقصیر و یا ملامتی متوجه  فرد و یا گروه درگیر در سانحه گردد.

در صورتی که فاش نمودن آن به شناسایی عوامل موثر در بروز سانحه دریایی کمک نماید.

[ ۷ اسفند ۱۳۹۲ ]
[ ۷ اسفند ۱۳۹۲ ]
[ ۷ اسفند ۱۳۹۲ ]
[ ۷ اسفند ۱۳۹۲ ]
[ ۷ اسفند ۱۳۹۲ ]
[ ۷ اسفند ۱۳۹۲ ]

شماره تماس

(ترابی)                 31666507  - 077

(دهقان نصیری)    31666508  - 077

 

دورنگار

31666508  - 077

 

آدرس

بوشهر، انتهای بزرگراه طالقانی، ساختمان برج بندر، طبقه پنجم.

کد پستی:  7517638477